XU HƯỚNG LÀM ĐẸP NHẬT BẢN QUA GÓC NHÌN CHUYÊN GIA ITOH

Làm đẹp từ bên trong không còn chỉ là câu hỏi “mỗi ngày bổ sung bao nhiêu collagen”. Theo Chuyên gia ITOH, cần quan tâm đồng thời đến cơ sở khoa học, cách phối hợp dưỡng chất và khả năng duy trì. Đây là hướng tiếp cận đáng chú ý của xu hướng làm đẹp mới.

1. Xu hướng làm đẹp Nhật Bản: Từ bổ sung đơn lẻ đến chăm sóc có hệ thống

Năm 2015, Nhật Bản đưa vào vận hành cơ chế Foods with Function Claims. Theo Cơ quan Các vấn đề Người tiêu dùng Nhật Bản, doanh nghiệp muốn ghi công bố chức năng phải nộp thông tin về an toàn, cơ sở khoa học, sản xuất và kiểm soát chất lượng trước khi sản phẩm được bán.

Điều này không đồng nghĩa sản phẩm đã được Nhà nước Nhật Bản phê duyệt hiệu quả như thuốc. Trách nhiệm chứng minh và công bố phù hợp vẫn thuộc về doanh nghiệp.

1.1. “Beauty from within” không thay thế chăm sóc bên ngoài

Làm đẹp từ bên trong thường được dùng cho thực phẩm, đồ uống hoặc sản phẩm bổ sung hướng tới làn da. Đây không phải lựa chọn thay thế kem chống nắng, chế độ ăn cân đối, giấc ngủ hoặc chăm sóc da tại chỗ, mà là một lớp hỗ trợ trong tổng thể lối sống.

Vì vậy, xu hướng làm đẹp Nhật Bản không nằm ở việc tìm một hoạt chất “gánh” mọi nhu cầu. Điểm đáng tham khảo là tư duy hệ thống: xác định mục tiêu, kiểm tra cơ sở khoa học và sử dụng đúng hướng dẫn.

1.2. Hàm lượng cao chưa phải câu trả lời đầy đủ

Trên nhãn sản phẩm, số miligam thường là thông tin dễ nhìn thấy nhất. Tuy nhiên, hàm lượng được đưa vào sản phẩm không đồng nghĩa toàn bộ lượng đó sẽ đi nguyên vẹn đến da. Sau khi uống, dưỡng chất còn trải qua tiêu hóa, hấp thu, chuyển hóa, phân bố và được sử dụng tại nhiều mô khác nhau.

Với collagen, cơ thể không vận chuyển nguyên một sợi collagen từ đồ uống đến gắn trực tiếp vào da. Protein được tiêu hóa thành axit amin và các peptide nhỏ.

Nghiên cứu trên người đã phát hiện một số peptide chứa hydroxyproline trong máu sau khi sử dụng collagen thủy phân, cho thấy một phần peptide có thể được hấp thu. Tuy nhiên, việc phát hiện trong máu không tự động chứng minh toàn bộ lượng collagen uống vào sẽ tác động riêng lên da.

Do đó, câu hỏi nên chuyển từ “càng nhiều có càng tốt không?” sang “dạng nguyên liệu nào được sử dụng, khẩu phần ra sao, công thức có hợp lý không và bằng chứng được thực hiện trên thành phần hay sản phẩm nào?”.

Sự thay đổi trong cách đặt câu hỏi tạo nên nền tảng khoa học hơn cho xu hướng làm đẹp mới.

1.3. Từ một thành phần nổi bật đến logic của cả công thức

Da không được tạo thành từ collagen đơn độc. Ở lớp hạ bì, collagen hiện diện trong một mạng lưới ngoại bào phức tạp cùng nhiều protein, glycoprotein, Proteoglycan và các phân tử khác.

Mạng lưới này liên tục được tái cấu trúc và tương tác với tế bào. Vì thế, diễn giải khoa học về da cần tránh mô hình quá đơn giản theo hướng “thiếu một chất, bổ sung đúng chất đó là đủ”.

Việc kết hợp collagen peptide với Vitamin C, Hyaluronic Acid, Cysteine hay Proteoglycan có thể phản ánh mục tiêu tiếp cận nhiều vai trò khác nhau. Tuy nhiên, sự hiện diện đồng thời của các thành phần chưa đủ để khẳng định khả năng hiệp đồng hoặc tăng hấp thu. Kết luận này cần dữ liệu nghiên cứu trên công thức hoàn chỉnh.

2. Góc nhìn khoa học: Cơ thể tiếp nhận collagen và Proteoglycan như thế nào?

“Tối ưu cách cơ thể tiếp nhận dưỡng chất” là một định hướng hợp lý, nhưng cần được hiểu đúng. Thuật ngữ này không có nghĩa một công thức có thể điều khiển chính xác dưỡng chất đi đến da.

Về khoa học, tối ưu nên bao gồm dạng nguyên liệu phù hợp, liều dùng rõ ràng, công thức có cơ sở, khả năng dung nạp và việc sử dụng đều đặn theo hướng dẫn.

2.1. Collagen peptide: Từ tiêu hóa đến các peptide trong tuần hoàn

Collagen peptide là collagen đã được thủy phân thành các đoạn nhỏ hơn. Nghiên cứu của Iwai và cộng sự năm 2005 ghi nhận sau khi người khỏe mạnh sử dụng gelatin thủy phân, dạng peptide của hydroxyproline trong máu tăng và đạt mức cao nhất sau khoảng một đến hai giờ. Pro-Hyp là một trong những peptide chính được phát hiện.

Kết quả này cho thấy collagen thủy phân không chỉ xuất hiện trong tuần hoàn dưới dạng axit amin tự do. Tuy nhiên, nghiên cứu về hấp thu không đồng nghĩa với thử nghiệm về hiệu quả thẩm mỹ. Muốn đánh giá tác động trên da cần đo trực tiếp các chỉ số liên quan.

Một phân tích gộp năm 2023 tổng hợp 26 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, với 1.721 người tham gia, cho thấy collagen thủy phân có liên quan đến cải thiện độ ẩm và độ đàn hồi của da so với giả dược.

Đồng thời, nhóm tác giả cũng ghi nhận nguy cơ sai lệch ở một số nghiên cứu và cho rằng vẫn cần thêm các thử nghiệm quy mô lớn. Nói cách khác, bằng chứng hiện có tạo cơ sở để tiếp tục quan tâm nhưng chưa phù hợp cho những cam kết tuyệt đối.

2.2. Proteoglycan và vai trò trong chất nền ngoại bào

Proteoglycan là nhóm phân tử gồm một protein lõi gắn với các chuỗi carbohydrate. Trong cơ thể, chúng là một thành phần của chất nền ngoại bào, tham gia vào tổ chức mô và các tương tác giữa tế bào với môi trường xung quanh.

Proteoglycan không phải một loại collagen và cũng không nên được mô tả như “chất keo” duy nhất quyết định toàn bộ độ săn chắc của da.

Nguồn Proteoglycan từ sụn mũi cá hồi đã được nghiên cứu tại Nhật Bản. Năm 2015, Takahashi và cộng sự thực hiện nghiên cứu ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng trên 19 người trưởng thành khỏe mạnh.

Nhóm sử dụng Proteoglycan ghi nhận cải thiện ở một số chỉ số về tình trạng da so với nhóm chứng. Tuy nhiên, cỡ mẫu nhỏ là hạn chế đáng kể. Kết quả chỉ nên được xem là tín hiệu tiềm năng, không đại diện cho mọi sản phẩm chứa Proteoglycan.

Điều này cũng cho thấy một nguyên tắc quan trọng: kết quả nghiên cứu trên một nguyên liệu cụ thể không nên được mở rộng thành lời khẳng định chung cho tất cả sản phẩm có cùng tên thành phần.

2.3. Vì sao cần nhìn đồng thời Proteoglycan, collagen và vi chất?

Một công thức làm đẹp từ bên trong không chỉ cần trả lời câu hỏi “có collagen hay không”, mà còn phải giải thích vai trò của từng thành phần.

Collagen peptide cung cấp các peptide và axit amin sau quá trình tiêu hóa. Vitamin C cần thiết cho quá trình sinh tổng hợp collagen bình thường của cơ thể. Hyaluronic Acid là một phân tử hiện diện trong nhiều mô, còn Proteoglycan thuộc hệ thành phần của chất nền ngoại bào.

Theo brochure do ITOH cung cấp, mỗi chai Liftop Proteoglycan Collagen Shine 50 ml có 5.000 mg collagen peptide, 5.000 mcg Proteoglycan, 100 mg Vitamin C, 30 mg Cysteine và 5 mg Hyaluronic Acid.

Những con số này cho biết định lượng trong công thức nhưng không nên tự động chuyển thành tỷ lệ hấp thu hoặc mức độ cải thiện trên da. Hàm lượng công bố và lượng dưỡng chất thực tế được cơ thể hấp thu, chuyển hóa, sử dụng là những khái niệm khác nhau.

Khi đánh giá một sản phẩm, cần xem nghiên cứu có tương ứng với nguồn nguyên liệu, liều dùng và thành phẩm thực tế hay không. Dữ liệu về một nguyên liệu riêng lẻ không thể mặc nhiên đại diện cho toàn bộ công thức phối hợp.

3. Chuyên gia ITOH chia sẻ: Giá trị nằm ở cách xây dựng và sử dụng công thức

Trong video do ITOH cung cấp, Chuyên gia ITOH Norihide Aoi trình bày ba lớp cơ sở khi phát triển Liftop: nghiên cứu và phát triển dựa trên trải nghiệm sử dụng cùng phương pháp tổng quan hệ thống; nghiên cứu về Proteoglycan; và phối hợp các dưỡng chất cần thiết cho da.

Ông nhấn mạnh: “Điểm quan trọng không chỉ là bổ sung, mà còn là cách đưa vào cơ thể”.

Thay vì chỉ so sánh con số trên bao bì, người dùng cần xem xét logic của công thức và khả năng đưa sản phẩm vào nhịp sống hằng ngày.

3.1. Ba lớp thông tin người dùng nên kiểm tra

Lớp đầu tiên là cấp độ bằng chứng. Tài liệu được nhắc đến là tổng quan hệ thống, thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, nghiên cứu quan sát, nghiên cứu trên động vật hay thử nghiệm tế bào?

Mỗi loại nghiên cứu trả lời một câu hỏi khác nhau và có phạm vi suy rộng khác nhau. Kết quả trên tế bào hoặc động vật không thể được trình bày như kết quả lâm sàng trên người.

Lớp thứ hai là sự tương ứng giữa nghiên cứu với nguồn nguyên liệu, liều lượng và thời gian sử dụng thực tế. Nếu dữ liệu chỉ nói về collagen peptide, không nên dùng kết quả đó để chứng minh riêng cho Proteoglycan.

Tương tự, nghiên cứu về Proteoglycan nguyên liệu cũng chưa đủ để đại diện cho một thành phẩm phối hợp nhiều dưỡng chất.

Lớp thứ ba là khả năng duy trì. Khẩu phần rõ ràng, hương vị dễ tiếp nhận và bao bì tiện dụng có thể giúp sản phẩm được sử dụng đúng, đều đặn hơn.

Đây là yếu tố hành vi, không phải bằng chứng tăng hấp thu. Tuy nhiên, nó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng một sản phẩm có thể trở thành một phần ổn định trong thói quen chăm sóc dài hạn.

3.2. Tối ưu không đồng nghĩa uống càng nhiều càng tốt

Cơ thể có giới hạn hấp thu và nhu cầu dinh dưỡng khác nhau tùy theo chế độ ăn, độ tuổi, sức khỏe và hoàn cảnh sống. Vì thế, tự ý tăng gấp đôi khẩu phần không bảo đảm mang lại hiệu quả tốt hơn.

Cách phù hợp hơn là sử dụng đúng lượng nhà sản xuất hướng dẫn, đồng thời không cộng dồn nhiều sản phẩm có thành phần trùng lặp khi chưa kiểm tra tổng lượng nạp vào mỗi ngày.

Thời điểm uống nên ưu tiên khả năng duy trì và hướng dẫn trên nhãn. Hiện không có cơ sở để khẳng định một “giờ vàng” duy nhất giúp tất cả mọi người hấp thu collagen tốt nhất.

Người có bệnh nền, đang mang thai, cho con bú, sử dụng thuốc hoặc có tiền sử dị ứng cá nên hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng. Thực phẩm bổ sung không phải thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh hay phương pháp điều trị y khoa.

3.3. Xu hướng làm đẹp mới bắt đầu từ kỳ vọng đúng

Một routine hợp lý nên bắt đầu bằng mục tiêu vừa phải: hỗ trợ chăm sóc da theo thời gian, không “đảo ngược tuổi tác” và không coi một chai uống là giải pháp duy nhất.

Nền tảng chăm sóc da vẫn bao gồm chống nắng, ngủ đủ, dinh dưỡng cân đối, vận động và chăm sóc tại chỗ. Sản phẩm bổ sung chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ trong hệ thống này.

Nếu những nền tảng cơ bản bị bỏ qua, việc tập trung vào một hoạt chất dễ tạo ra kỳ vọng vượt quá dữ liệu thực tế. Một sản phẩm chứa collagen hay Proteoglycan không thể bù đắp hoàn toàn cho tình trạng thiếu ngủ kéo dài, chế độ ăn mất cân đối hoặc việc thường xuyên tiếp xúc với tia UV mà không có biện pháp bảo vệ.

Từ chia sẻ của Chuyên gia ITOH, có thể hiểu xu hướng làm đẹp Nhật Bản không dừng ở “bổ sung collagen”, mà đi sâu hơn vào nguyên liệu, bằng chứng, công thức và trải nghiệm sử dụng.

Proteoglycan là một hướng nghiên cứu đáng chú ý trong bức tranh đó, song vẫn cần được nhìn bằng tiêu chuẩn khoa học như mọi thành phần khác. Sự xuất hiện của một hoạt chất mới không thay thế yêu cầu về nghiên cứu lâm sàng, minh bạch hàm lượng và truyền thông đúng giới hạn.

Kết luận

Xu hướng làm đẹp Nhật Bản gợi mở một cách tiếp cận trưởng thành hơn: hiệu quả không được quyết định bởi một con số collagen đơn lẻ. Dạng nguyên liệu, công thức, bằng chứng và khả năng duy trì đều cần được xem xét.

Chia sẻ của Chuyên gia ITOH Norihide Aoi cô đọng tinh thần ấy: không chỉ bổ sung, mà còn quan tâm đến cách đưa dưỡng chất vào cơ thể.

Với Proteoglycan, dữ liệu ban đầu trên người mở ra tiềm năng đáng chú ý nhưng vẫn cần được nhìn nhận thận trọng. Giá trị của xu hướng làm đẹp mới không nằm ở lời hứa lớn hơn, mà ở lựa chọn có hiểu biết hơn.

Nguồn tư liệu tham khảo

1. Cơ quan Các vấn đề Người tiêu dùng Nhật Bản, Foods with Function Claims.
2. USDA Foreign Agricultural Service, Japan Health Foods Market Overview, 2020.
3. Iwai K. và cộng sự, Identification of food-derived collagen peptides in human blood after oral ingestion of gelatin hydrolysates, Journal of Agricultural and Food Chemistry, 2005;53(16):6531–6536.
4. Pu S.Y. và cộng sự, Effects of Oral Collagen for Skin Anti-Aging: A Systematic Review and Meta-Analysis, Nutrients, 2023;15(9):2080.
5. Bonnans C., Chou J., Werb Z., Remodelling the extracellular matrix in development and disease, Nature Reviews Molecular Cell Biology, 2014;15:786–801.
6. Tatara Y. và cộng sự, Preparation of proteoglycan from salmon nasal cartilage under nondenaturing conditions, Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry, 2015;79(10):1615–1618.
7. Takahashi T. và cộng sự, Ingestion of Salmon Nasal Cartilage-Derived Proteoglycan Improves Skin Condition, Immunology, Endocrine & Metabolic Agents in Medicinal Chemistry, 2015;15(2):160–167.
8. NIH Office of Dietary Supplements, Vitamin C – Health Professional Fact Sheet.
9. ITOH, video phỏng vấn Chuyên gia ITOH Norihide Aoi, tệp “VIDEO FRAME KB 38(2).mp4” do người dùng cung cấp.
10. ITOH, Brochure Liftop Proteoglycan Collagen Shine, tài liệu do người dùng cung cấp.